Jak nagradzać psa, żeby chciał z Tobą współpracować? Motywacja oparta na potrzebach psa

Jak nagradzać psa, żeby chciał z Tobą współpracować?

Kiedy mówimy o nagradzaniu psa, większość osób od razu myśli o smakołykach. W sklepach zoologicznych półki uginają się od treningowych przysmaków, a w internecie można znaleźć setki poradników podpowiadających, które z nich będą najlepsze. Tymczasem skuteczne nagradzanie psa zaczyna się znacznie wcześniej niż otwarcie saszetki ze smakołykami i trwa znacznie dłużej niż jej zamknięcie.

Żadna nagroda nie będzie motywująca, jeśli nie odpowiada na aktualne potrzeby psa. Zwierzę, które jest zestresowane, zmęczone lub przytłoczone otoczeniem, może nie mieć ochoty ani na jedzenie, ani na zabawę. To nie oznacza, że jest uparte lub nie chce współpracować. Najczęściej oznacza jedynie, że w danym momencie potrzebuje czegoś zupełnie innego.

Jeśli chcesz wiedzieć, jak motywować psa do szkolenia, zacznij od spojrzenia na świat jego oczami. Współpraca nie rodzi się z kieszeni pełnej smakołyków, ale z poczucia bezpieczeństwa, zaufania i dobrze dobranego treningu.

Nagradzanie psa to nie przekupstwo

Jednym z najczęściej powtarzanych mitów jest przekonanie, że nagradzanie psa oznacza przekupywanie go. Można usłyszeć: „Mój pies zrobi siad tylko wtedy, gdy widzi smaczka”, albo „Nie chcę, żeby wykonywał polecenia wyłącznie za jedzenie”.

To nieporozumienie wynika z niezrozumienia, czym jest nagroda w procesie uczenia.

Nagroda nie jest łapówką. Jest informacją dla psa: „To zachowanie przyniosło mi korzyść, spełniło moją potrzebę. Warto je powtórzyć.”

Każdy z nas chętniej powtarza czynności, które przynoszą przyjemne/pożądane konsekwencje. Psy uczą się dokładnie w ten sam sposób.

• Jeżeli spokojne czekanie przy drzwiach pozwala szybciej wyjść na spacer, pies będzie coraz częściej wybierał właśnie takie zachowanie.
• Jeśli spojrzenie na opiekuna podczas mijania innego psa kończy się czymś bezpiecznym, również zacznie pojawiać się częściej.
• Jeśli przybiegnięcie na zawołanie kończy się czymś pysznym, okaże się że pies jest do tego coraz bardziej chętny.

W praktyce oznacza to, że dobrze prowadzony system nagradzania psa nie polega na rozdawaniu smaczków „na lewo i prawo”. Jego celem jest pokazanie psu, które zachowania pomagają mu osiągać sukces i budować dobrą współpracę z opiekunem.

Jak motywować psa do szkolenia? Zacznij od jego potrzeb

To właśnie tutaj wielu opiekunów popełnia największy błąd.

Zakładają, że skoro kupili najlepsze smakołyki treningowe dla psa, motywacja pojawi się sama. Tymczasem dla psa wartość nagrody nie jest stała. Zależy od jego emocji, potrzeb i sytuacji, w której się znajduje. Również ważna jest trudność zadania do wykonania. Ale trudność dla psa, a nie dla opiekuna.

Tak jak my podskoczymy kilka razy za 10 zł, ale za tyle samo nie pobiegniemy 5 kilometrów – tak i pies powinien dostać super nagrodę za zadanie, które dla niego było trudne w danym momencie do wykonania.

Jeżeli podczas spaceru bardziej niż jedzenie interesują go zapachy pozostawione przez inne psy, możliwość swobodnego węszenia może być dla niego cenniejszą nagrodą niż najlepszy przysmak. Jeśli po trudnym spotkaniu z obcym psem odwraca głowę i chce odejść, największą nagrodą będzie zwiększenie odległości od bodźca, a nie kolejny smaczek.

Dlatego skuteczna motywacja nie polega na zadawaniu sobie pytania: Ile smaczków mam mu dać?” albo „O matko, znowu chcesz smaczka?” , ale raczej:

„Czego mój pies potrzebuje właśnie teraz?”

To pytanie zmienia sposób myślenia o treningu. Przestajemy skupiać się na samych nagrodach, a zaczynamy obserwować emocje i potrzeby psa. Dzięki temu współpraca staje się łatwiejsza i bardziej naturalna, a pies chętnie z nami ćwiczy.

Motywacja jest wynikiem kilku elementów, które wzajemnie na siebie wpływają:

• aktualnych potrzeb psa
• jego stanu emocjonalnego
• poziomu pobudzenia
• trudności ćwiczenia
• otoczenia, w którym pracuje
• jakości relacji z opiekunem
• poczucia bezpieczeństwa

Pies chętniej współpracuje wtedy, gdy czuje się bezpiecznie i rozumie, czego od niego oczekujemy. Jeśli zadanie jest zbyt trudne, otoczenie pełne rozpraszających bodźców albo emocje zbyt silne, motywacja spada niezależnie od tego, jak atrakcyjną nagrodę przygotowaliśmy.

Dlatego odpowiedź na pytanie jak motywować psa do szkolenia brzmi: najpierw zadbaj o warunki, w których pies ma szansę odnieść sukces. Dopiero później zastanawiaj się nad rodzajem nagrody.

Smakołyki treningowe dla psa – ważne, ale nie najważniejsze

Nie oznacza to oczywiście, że jedzenie nie ma znaczenia. Dobrze dobrane smakołyki treningowe dla psa są jednym z najskuteczniejszych narzędzi wykorzystywanych w nauce nowych zachowań. Są łatwe do podania, pozwalają precyzyjnie zaznaczyć właściwy moment i dla wielu psów stanowią dużą motywację. Jest ich tak wiele, że daje to szerokie możliwości dobrania wielkości i smakowitości do tego co trenujemy.

Warto jednak pamiętać, że smaczek sam w sobie nie rozwiąże problemów z nauką.

Jeżeli ćwiczenie jest zbyt trudne, pies jest zmęczony lub otoczenie pełne rozpraszających bodźców, nawet najbardziej atrakcyjna nagroda może okazać się niewystarczająca. W takich sytuacjach lepiej zmniejszyć poziom trudności zadania, wrócić do spokojniejszego miejsca lub zrobić psu przerwę niż szukać coraz bardziej wyszukanych przysmaków.

Dla psa największą motywacją jest możliwość odnoszenia sukcesów. Jeśli rozumie, czego od niego oczekujemy i ma szansę wykonać zadanie bez frustracji, chętniej angażuje się w kolejne ćwiczenia.

Pies nie chce jeść smakołyków – co to oznacza?

Wielu opiekunów denerwuje się, gdy podczas treningu pies odmawia jedzenia. Pojawia się wtedy myśl: „Nie chce ćwiczyć”, „Jest uparty”, „Ignoruje ,mnie”. Tymczasem w ogóle nie chodzi o upór, intencjonalne ignorowanie opiekuna czy złośliwość. Przyczyny należy szukać w wielu innych czynnikach, a przede wszystkim w tym co pies czuje w danym momencie i jakie są jego potrzeby.

Brak zainteresowania jedzeniem to dla nas cenna informacja. Pies komunikuje w ten sposób, że coś jest dla niego niekomfortowe, zbyt trudne albo ważniejsze niż proponowana nagroda. Zanim więc się zdenerwujemy na psa i zniechęcimy do treningu, warto zatrzymać się i zadać sobie pytanie: co próbuje mi powiedzieć mój pies?

Najczęstsze przyczyny braku zainteresowania jedzeniem na spacerze to:

1. Zbyt silne emocje. Strach, niepewność, nadmierne pobudzenie czy frustracja często powodują, że apetyt wyraźnie spada. Pies, który czuje dyskomfort, nie zawsze jest w stanie skorzystać nawet z ulubionego przysmaku. Dzieje się tak dlatego, że jego organizm skupia się na poradzeniu sobie z sytuacją, a nie na jedzeniu.
2. Zbyt trudne środowisko. Hałas, inni ludzie, psy, intensywne zapachy czy nowe miejsce mogą być tak angażujące, przerażające, trudne, że jedzenie przestaje mieć znaczenie. To nie oznacza, że pies jest niegrzeczny – po prostu ilość bodźców przekracza jego możliwości skupienia się na treningu.
3. Ćwiczenie jest za trudne. Jeśli pies nie rozumie, czego od niego oczekujemy albo zbyt szybko zwiększyliśmy poziom trudności, może się wycofać. Często nie jest to brak chęci do współpracy, ale sygnał: „nie wiem, jak to zrobić”, „to jest za trudne”, „czuję się niepewnie”
4. Pies odczuwa dyskomfort fizyczny. Ból, zmęczenie, gorąco, pragnienie, problemy zdrowotne czy nawet niewygodne podłoże mogą sprawić, że trening przestaje być dla psa przyjemny. Dlatego zawsze warto spojrzeć na psa całościowo, a nie tylko przez pryzmat wykonywanego ćwiczenia.
5. Nagroda ma zbyt małą wartość. Nie wszystkie psy lubią te same smakołyki. Wielkość, smakowitość, ilość ma znaczenie – dla różnych psów różną. Nagroda ma motywować psa, a nie spełniać nasze wyobrażenie o tym, co powinno być dla niego atrakcyjne.
6. Podstawowe potrzeby nie zostały zaspokojone. Trudno oczekiwać skupienia od psa, który pilnie potrzebuje załatwić potrzeby fizjologiczne, nie miał okazji spokojnie powęszyć po spacerze albo jest zwyczajnie zmęczony. Zaspokojenie podstawowych potrzeb jest fundamentem skutecznego treningu.
7. Smakołyki są niesmaczne dla psa. To często pomijany aspekt. Kupowanie smakołyków tylko dlatego, żeby je mieć na spacerze nie ma sensu i prowadzi do frustracji opiekuna i braku rezultatów w treningu.

Pamiętajmy, że pies, który nie przyjmuje nagrody, bardzo często nie mówi: „Nie chcę z Tobą współpracować.” Znacznie częściej komunikuje: „Nie czuję się teraz komfortowo”, „To dla mnie zbyt trudne”, „Potrzebuję czegoś innego” albo „Nie jestem w stanie się skupić”.

To właśnie dlatego dobry trening zaczyna się nie od pytania: „Jak zmotywować psa?”, ale od pytania: „Czego mój pies potrzebuje w tej chwili, żeby mógł odnieść sukces?” Dzięki takiemu podejściu budujemy nie tylko skuteczność treningu, ale przede wszystkim zaufanie i chęć do wspólnej pracy.

Nagroda socjalna dla psa – nie każdy pies lubi to samo

Kiedy myślimy o nagrodzie, najczęściej wyobrażamy sobie smakołyk. Tymczasem dla wielu psów równie wartościowa może być nagroda socjalna – spokojny głos opiekuna, wspólna aktywność, możliwość kontynuowania spaceru czy chwila bliskości, przytulenia, pogłaskania, masaż.

Trzeba jednak pamiętać o jednej ważnej zasadzie – nagroda socjalna dla psa działa tylko wtedy, gdy pies rzeczywiście odbiera ją jako coś przyjemnego i bezpiecznego.

Nie każdy pies lubi być głaskany podczas treningu. Niektóre psy w chwili skupienia wolą zachować przestrzeń, inne zdecydowanie bardziej cenią możliwość swobodnego poruszania się lub eksplorowania otoczenia. Dlatego zamiast zakładać, że wiemy, co jest dla psa najlepsze, warto obserwować jego reakcje.

Jeżeli po wykonaniu ćwiczenia pies rozluźnia ciało, chętnie wraca do opiekuna i z zainteresowaniem podejmuje kolejne zadanie, prawdopodobnie wybrana nagroda odpowiada jego potrzebom. Jeśli natomiast odwraca głowę, odchodzi lub traci zainteresowanie współpracą, warto zastanowić się, czy proponowane wzmocnienie rzeczywiście ma dla niego wartość.

Zabawa jako nagroda – wcale nie piłka ani szarpak

W wielu poradnikach można przeczytać, że najlepszą nagrodą po wykonanym ćwiczeniu jest intensywna zabawa piłką albo przeciąganie szarpaka. Takie rozwiązanie prowadzi do wysokiego pobudzenia

Dla psa nagrodą może być każda aktywność, którą odbiera jako przyjemną. Jedne psy uwielbiają krótkie przekomarzanki, wspólne pobiegnięcie do wody, chwila ganiania zabawki, inne zdecydowanie bardziej cenią spokojne szukanie smakołyków w trawie, w korze drzewa, możliwość powęszenia przy krzakach, wytarzanie się w trawie czy wspólny spacer bez pośpiechu.

Warto pamiętać, że zabawa nie powinna nadmiernie podnosić poziomu pobudzenia, jeśli naszym celem jest nauka spokojnych zachowań. Pies, który ma trudności z kontrolowaniem emocji, często znacznie więcej skorzysta na spokojnym treningu zakończonym możliwością eksploracji otoczenia niż na wielu minutach intensywnej pogoni za piłką.

Najlepszą zabawą jest więc taka, która wspiera cel, nad którym aktualnie pracujecie.

Jeśli chcesz sprawdzić czy Twój pies bawi się z Tobą równie dobrze jak Ty z nim – pobierz E-book „10 przykazań dobrej zabawy”

Jak stworzyć dobry system nagradzania psa?

Skuteczna sesja treningowa nie musi trwać długo. Często kilka minut dobrej pracy daje więcej niż długa nauka, podczas której pies jest zmęczony albo sfrustrowany.

Przed rozpoczęciem ćwiczeń warto zadbać o:

1. Odpowiednie środowisko

Czegoś, co jest zupełnie nowe dla psa najlepiej zaczynać uczyć w spokojnym miejscu, gdzie pies może się skupić i czuje się bezpiecznie.

Dopiero później stopniowo zwiększamy trudność i dodajemy rozproszenia.

2. Jasny plan

Zastanów się:

• czego chcesz nauczyć psa
• jakie zachowanie chcesz nagradzać
• jaka nagroda może być dla niego wartościowa
• czego pies potrzebuje, żeby się uczyć
• czego Ty potrzebujesz, żeby pomóc psu się tego nauczyć
• co zrobicie, jeśli nie da się wykonać tego treningu. Np. z powodu pojawienia się nagłego bodźca, zbyt dużej ilości psów/ludzi

 

3. Odpowiedni poziom trudności – sukces psa jest najważniejszy

Jeśli pies nie radzi sobie z ćwiczeniem, nie oznacza to, że jest uparty. Być może zadanie jest po prostu za trudne. To samo zadanie może być łatwe jednego dnia, a kolejnego okaże się zbyt trudne. To nie oznacza, że pies Cię ignoruje, jest uparty albo coś wymusza.

Może to wynikać z obecności innych niż poprzedniego dnia bodźców w środowisku, jakiegoś dyskomfortu/bólu, braku odpoczynku, zbyt intensywnego/pobudzającego poprzedniego dnia.

Podzielmy ćwiczenia na małe kroki – tak małe, żeby pies mógł je wykonać.

Pies, który odnosi sukces, zaczyna myśleć:

„Praca z moim człowiekiem jest fajna. Warto próbować”.

Jak nagradzać psa, żeby chciał z Tobą współpracować?

Największą nagrodą dla psa jest sukces! Sukces ma wielką moc! Dlaczego?

Ponieważ emocje związane z tym, że się umie, potrafi, że się udało daje motywację do dalszej pracy. Pies zapamiętuje:

• udało mi się
• przy moim człowieku zawsze mi się udaje, jest fajnie, jest bezpiecznie
• warto robić to ponownie.

A właśnie o to chodzi w budowaniu współpracy!

Jeśli chcesz uczestniczyć w treningach opartych na sukcesie, potrzebach i możliwościach psa – zapraszam na treningi dla psów w Warszawie

Podsumowanie

Skuteczny trening zależy m.in. od dobrego nagradzania, a to nie polega na znalezieniu idealnego smakołyka ani na stosowaniu jednej na każdym treningu.

Dobre i skuteczne nagradzanie polega na uważnym obserwowaniu psa i zrozumieniu, co w danym momencie jest dla niego naprawdę ważne.

Czasami będzie to jedzenie, czasami zabawa, czasami leżenie w trawie, wejście do kałuży albo możliwość powęszenia czy chwila wspólnego kontaktu.

Największą nagrodą dla psa często jest człowiek, przy którym czuje się bezpiecznie i z którym warto współpracować.

Bo najlepszy trening to nie taki, w którym pies wykonuje polecenia za wszelką cenę.

To taki, w którym pies sam chce być blisko Ciebie i z Tobą działać.

FAQ

Czy nagradzanie psa oznacza przekupywanie go?

Nie. Nagroda jest konsekwencją zachowania, która zwiększa prawdopodobieństwo, że pies powtórzy je w przyszłości. Nie musi nią być jedzenie – dla psa nagrodą może być również możliwość węszenia, eksplorowania, zabawy, odpoczynku czy zwiększenie odległości od bodźca.

Co zrobić, gdy pies nie chce jeść smakołyków podczas treningu?

Najpierw warto sprawdzić, dlaczego pies odmawia jedzenia. Przyczyną może być stres, zbyt trudne otoczenie, zbyt trudne ćwiczenie, zmęczenie, dyskomfort fizyczny albo zbyt mała atrakcyjność proponowanej nagrody. Zamiast szukać coraz lepszych smakołyków, warto najpierw ocenić, czy pies ma odpowiednie warunki do nauki.

Jak motywować psa do szkolenia?

Skuteczna motywacja zaczyna się od dopasowania treningu do możliwości psa. Znaczenie mają jego potrzeby, emocje, poziom pobudzenia, trudność ćwiczenia, otoczenie i rodzaj nagrody. Pies powinien mieć możliwość odnoszenia sukcesów, zamiast wykonywać zadania przekraczające jego aktualne możliwości.

Czy nagrodą dla psa zawsze musi być smakołyk?

Nie. W zależności od psa i sytuacji nagrodą może być jedzenie, zabawa, kontakt z opiekunem, możliwość powęszenia, eksplorowania otoczenia, wejścia do wody czy spokojnego odpoczynku. Najważniejsze jest to, żeby dana konsekwencja była dla konkretnego psa rzeczywiście wartościowa.

Czy zabawa może być nagrodą dla psa?

Tak. Zabawa może być bardzo wartościową nagrodą, ale nie zawsze musi oznaczać intensywne rzucanie piłki czy przeciąganie szarpaka. Dla jednego psa atrakcyjne będzie szukanie smakołyków w trawie czy korze drzewa, dla innego możliwość szukania zapachów w otoczeniu i swobodna eksploracja. Rodzaj nagrody warto dopasować do aktualnej potrzeby psa i celu treningu.