Blog

Psie Sprawy, Dobrostan, Trening, Wychowanie, Zachowania

Pies jedzący karmę z miski – obrona zasobów u psa

Obrona zasobów u psa – dlaczego pies warczy przy misce i jak bezpiecznie pracować z psem?

Spis treści

Pies jedzący karmę z miski – obrona zasobów u psa
Fot.: Pexels

Obrona zasobów u psa może pojawić się w różnych sytuacjach. Najczęściej kojarzymy ją z miską z jedzeniem, gryzakiem czy zabawką, ale zasobem może stać się również przedmiot znaleziony na spacerze, miejsce odpoczynku, opiekun, a czasem nawet określona przestrzeń. Pies może wtedy zastygać, zasłaniać rzecz ciałem, odchodzić z nią w inne miejsce, warczeć, kłapać zębami, a nawet ugryźć, gdy ktoś próbuje się zbliżyć lub coś mu zabrać. Jeśli pies zaczyna pilnować opiekuna, może reagować na osoby, które chcą z nim porozmawiać, przywitać się lub po prostu znaleźć się blisko niego.

Dla opiekuna takie sytuacje bywają niepokojące. Łatwo pomyśleć, że pies chce przejąć kontrolę, jest złośliwy albo próbuje coś wymusić. Tymczasem obrona zasobów to zachowanie, które warto rozpatrywać w kontekście emocji psa, wartości pilnowanej rzeczy, wcześniejszych doświadczeń i tego, co dzieje się wokół niego.

Celem pracy nie powinno być zmuszanie psa, żeby pozwalał zabierać sobie wszystko. Chodzi o zwiększenie bezpieczeństwa, ograniczenie sytuacji konfliktowych i zbudowanie takich doświadczeń, w których obecność człowieka nie oznacza automatycznie utraty czegoś cennego.

Dlaczego pies warczy przy misce? Agresja przy jedzeniu u psa

Jedzenie jest dla psa ważnym zasobem, ale nie każdy pies ocenia sytuację przy misce tak samo. Jeden będzie spokojnie jadł, gdy ktoś przejdzie obok, inny przerwie posiłek, usztywni ciało, zacznie szybciej połykać karmę lub zareaguje warczeniem na zbliżającą się osobę.

Dlaczego pies warczy przy misce? Przyczyn może być kilka. Pies może obawiać się utraty jedzenia, mieć za sobą doświadczenia, w których ktoś zabierał mu pokarm, albo nauczyć się, że warczenie skutecznie zwiększa dystans człowieka. Znaczenie mogą mieć również indywidualne predyspozycje, poziom lękliwości, impulsywność, warunki karmienia i obecność innych zwierząt.

Badanie ankietowe Jacobs i współpracownicy z 2018 roku, obejmujące dane dotyczące 3589 psów, wykazało związek między większą lękliwością a częstszym występowaniem zachowań związanych z obroną zasobów w obecności ludzi. Autorzy analizowali również doświadczenia związane z karmieniem. Zauważyli między innymi związek między zabieraniem miski podczas posiłku a częstszym występowaniem zachowań obronnych. Z kolei dodawanie atrakcyjnych kawałków jedzenia do miski wiązało się z łagodniejszymi formami tych zachowań.

Jeśli opiekun regularnie podchodzi do miski, dotyka jej, zabiera ją albo wyjmuje psu jedzenie, pies może zacząć traktować zbliżanie się człowieka jako zapowiedź utraty zasobu. Nawet jeśli intencją opiekuna jest przyzwyczajenie psa do manipulacji, dla zwierzęcia takie doświadczenia mogą oznaczać, że trzeba pilnować jedzenia uważniej.

Wczesne objawy – gdy pies pilnuje zabawek i gryzaków

Pies bawiący się zabawką – obrona zasobów i pilnowanie przedmiotów
Fot.: Pexels

Obrona zasobów nie zaczyna się dopiero wtedy, gdy pies pokazuje zęby. Wcześniejsze sygnały bywają subtelne i łatwo je przeoczyć. Czasami opiekun zauważa dopiero warczenie, choć pies już wcześniej próbował pokazać, że jego obecność jest dla niego niekomfortowa.

Pies może:

  • przestać jeść, gdy ktoś się zbliża;
  • usztywnić ciało czy nagle zastygnąć;
  • pochylić głowę nad miską albo zasłonić ją ciałem;
  • zacząć jeść szybciej;
  • zabrać przedmiot i odejść;
  • patrzeć na zbliżającą się osobę nieruchomym, napiętym wzrokiem;
  • warczeć, kłapać zębami lub rzucać się w stronę ręki czy nogi.

Warto nauczyć się zauważać te sygnały, zanim sytuacja się zaostrzy. Jeśli pies przerywa jedzenie, sztywnieje albo zasłania miskę, zatrzymaj się i zwiększ dystans. Uszanuj jego komunikat. W ten sposób pokazujesz mu, że nie musi bronić jedzenia w Twojej obecności.

Uważasz, że w ten sposób pozwalasz psu się zdominować? Teoria dominacji, rozumiana jako wyjaśnianie takich zachowań próbą zdobycia przez psa wyższej pozycji już dawno upadła.. Nie musisz udowadniać psu, kto ma większe prawa do miski. Pies, który może spokojnie korzystać ze swoich zasobów i nie musi obawiać się ich utraty, ma mniej powodów do gwałtownego reagowania na obecność człowieka.

Warczenie jest informacją, że pies nie czuje się komfortowo w danej sytuacji. Nie należy karać go za ostrzeganie ani próbować udowadniać mu, że człowiek może bez ograniczeń sięgać po jego jedzenie. Karcenie może sprawić, że pies przestanie wysyłać sygnały niepokoju i strachu. Nie oznacza to, że emocje, które stały za zachowaniem, znikają. Opiekun może po prostu stracić czytelne ostrzeżenie, nie rozwiązując problemu.

Nie każde warczenie musi prowadzić do ugryzienia. Oznacza natomiast, że trzeba potraktować je poważnie i zmienić sytuację tak, by pies poczuł się bezpieczniej. Zamiast sprawdzać, jak daleko można się posunąć.

Pies pilnuje zabawek, gryzaków albo znalezionych przedmiotów

Pies trzymający gryzak – pilnowanie zasobów
Fot.: Pexels

Pies może bronić różnych rzeczy, a intensywność zachowania nie musi być taka sama wobec każdego zasobu. Dla jednego psa szczególnie wartościowy będzie gryzak, dla innego piłka, skradziona skarpetka albo znalezisko z trawnika.

Jeśli pies pilnuje zabawek, nie oznacza to automatycznie, że jest agresywny w każdej sytuacji. Może bronić wybranych przedmiotów, reagować na określone osoby albo tylko wtedy, gdy ktoś próbuje mu je zabrać. Warto obserwować, co poprzedza reakcję, jak pies sygnalizuje dyskomfort i czy problem pojawia się także przy innych rzeczach i w innych sytuacjach.

Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której pies gryzie, gdy chce mu coś zabrać. Nie próbuj wtedy wyrywać przedmiotu, przytrzymywać psa ani wkładać ręki do pyska. Nie goń go też po domu, żeby odzyskać rzecz. Takie działania mogą zwiększyć presję i ryzyko ugryzienia. Dokładasz psu emocji, a sam przedmiot staje się bardziej wartościowy.

Jeśli przedmiot nie stanowi bezpośredniego zagrożenia, nie zawsze trzeba go natychmiast odzyskiwać. W przypadku rzeczy niebezpiecznych, które pies połknął może potrzebna być konsultacja z lekarzem weterynarii i bezpieczny plan działania. Siłowe wyciąganie przedmiotu z pyska może skończyć się ugryzieniem, a czasem również urazem psa.

Pies gryzie, gdy chcę mu coś zabrać – popełniane błędy

Najtrudniejsza sytuacja pojawia się wtedy, gdy pies gryzie, gdy chcę mu coś zabrać. W tym momencie problem przestaje być wyłącznie kwestią zachowania, a staje się również kwestią bezpieczeństwa.

Jednym z częstych błędów jest próba odebrania przedmiotu siłą.

Opiekun łapie psa, otwiera mu pysk, wyciąga rzecz albo zabiera miskę. Ciągle jeszcze pokutuje mit o tym, że pies „musi wiedzieć kto tu rządzi”. W takich sytuacjach pies traci poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do opiekuna. To często prowadzi do zachowań agresywnych, a powtarzanie takich praktyk przez opiekuna kończy się utrwaleniem tych zachowań i pogarszaniu sytuacji.

Drugim błędem jest karanie za warczenie.

Warczenie jest informacją o tym, że pies znalazł się w sytuacji, w której potrzebuje przestrzeni i prosi o dystans. Jeśli za ten sygnał zostanie skarcony, pies może przestać warczeć, ale niekoniecznie przestanie odczuwać napięcie związane z sytuacją. Dlatego brak warczenia nie musi oznaczać poprawy.

Problem może polegać na tym, że opiekun przestaje widzieć ostrzeżenie, a pies od razu przechodzi do ataku. Pamiętaj – sygnały ostrzegawcze są ważne i nie karz psa za to, że się z Tobą komunikuje.

Kolejny błąd to celowe sprawdzanie psa.

„Podejdę do miski, zobaczę, czy będzie warczał.”

„Zabiorę mu gryzaka, żeby się nauczył, że oddaje.”

„Będę dotykać miski podczas jedzenia, żeby się przyzwyczaił.”

Takie eksperymenty nie są potrzebne do tego, żeby nauczyć psa bezpiecznego funkcjonowania w naszym życiu. Jeśli pies już reaguje napięciem, kolejne prowokowanie sytuacji może być zwyczajnie niebezpieczne. Raczej powinniśmy się skupić na tym, by pies miał swoje rzeczy, mógł spokojnie zjeść swoje jedzenie i nie musiał się bać nas, że mu to odbierzemy.

Błędy opiekuna a obrona zasobów u psa

Pies trzymający znaleziony przedmiot w pysku
Fot.: Pexels

Wiele osób słyszało, że pies powinien pozwalać zabierać sobie jedzenie i zabawki, a najlepszym sposobem na przyzwyczajenie go do tego jest regularne odbieranie mu rzeczy. Problem w tym, że pies interpretuje zabieranie jako zabieranie. Nie kojarzy tej czynności z naszym planem treningowym, oczekiwaniami czy chęcią zapewnienia mu bezpieczeństwa.

Powtarzanie takiej trudnej sytuacji może uczyć psa, że warto pilnować tego, co ma. Jeśli człowiek regularnie zabiera mu jedzenie lub przedmioty, pies może zacząć reagować już na samo zbliżanie się opiekuna.

Do zachowań opiekuna, które mogą zwiększać napięcie psa, należą:

  • zabieranie miski w trakcie jedzenia, żeby „sprawdzić”, czy pies pozwoli;
  • wkładanie ręki do miski lub przesuwanie jej bez potrzeby;
  • odbieranie gryzaka albo zabawki bez zapowiedzi i możliwości wymiany;
  • karcenie za warczenie, pokazywanie zębów lub zasłanianie rzeczy;
  • podchodzenie coraz bliżej, mimo że pies sztywnieje albo przerywa jedzenie;
  • zmuszanie psa do oddania przedmiotu poprzez chwytanie go, przytrzymywanie lub gonienie.

W takich sytuacjach pies może doświadczać powtarzającej się utraty kontroli nad czymś ważnym. Jeśli jego sygnały nie prowadzą do zwiększenia dystansu, może zacząć reagować intensywniej.

Co możesz zrobić zamiast tego? Podawaj psu posiłek w spokojnym miejscu i pozwól mu jeść bez przeszkadzania. Nie musisz dotykać miski podczas jedzenia ani zabierać jej, by udowodnić, że możesz. Jeśli pies ma gryzak, wybierz miejsce, w którym może spokojnie z niego korzystać, bez obawy, że ktoś będzie mu go odbierał.

W domu z dziećmi szczególnie ważne jest oddzielenie przestrzeni psa. Dzieci nie powinny podchodzić do psa jedzącego, odpoczywającego z gryzakiem ani próbować odbierać mu zabawek. Nie należy polegać wyłącznie na prośbie, by „uważały”. Bezpieczeństwo trzeba zorganizować za pomocą nadzoru i fizycznego oddzielenia, tak aby dziecko nie miało możliwości podejścia do psa w trudnej dla niego sytuacji.

Jeśli pies już warczy, sztywnieje, rzuca się lub próbuje gryźć podczas prób odebrania przedmiotu, nie eksperymentuj z ćwiczeniami na własną rękę. W takiej sytuacji warto przyjrzeć się całemu zachowaniu psa, jego wcześniejszym doświadczeniom i sytuacjom, w których pojawia się napięcie. Podczas indywidualnej konsultacji behawioralnej możemy ustalić, co stoi za reakcjami psa i jak bezpiecznie zaplanować dalsze postępowanie.

Obrona zasobów nie pojawia się po prostu dlatego, że ktoś „źle wychował psa”. Na zachowanie wpływają indywidualne cechy psa, jego doświadczenia, środowisko i konkretne sytuacje.

Jednocześnie sposób postępowania człowieka może mieć znaczenie dla tego, jak problem będzie się rozwijał.

Jednym z przykładów jest właśnie regularne zabieranie miski. Jeśli pies podczas jedzenia doświadcza powtarzających się prób odebrania pokarmu, może zacząć reagować już na samo zbliżenie człowieka.

W badaniu Jacobs i in. dotyczącym obrony zasobów w obecności ludzi analizowano między innymi zachowania opiekunów związane z miską. Autorzy znaleźli związek między zabieraniem miski podczas jedzenia a występowaniem bardziej nasilonych zachowań obronnych. Jednocześnie dodawanie atrakcyjnego jedzenia do miski było związane z łagodniejszymi formami tego zachowania.

Pies powinien mieć możliwość spokojnego zjedzenia posiłku.

Podobnie warto zastanowić się nad codziennymi sytuacjami, w których pies coś znajduje lub dostaje. Jeśli każda próba zabrania kończy się konfliktem, warto pracować nad możliwością dobrowolnej wymiany i jednocześnie zarządzać środowiskiem tak, aby pies jak najrzadziej trafiał w sytuacje, w których człowiek musi coś odebrać natychmiast.

Wymiana z psem – ćwiczenia. Jak bezpiecznie odebrać przedmiot?

Wymiana przedmiotu na nagrodę podczas ćwiczeń z psem
Fot.: Pexels

Wymiana z psem – ćwiczenia mogą pomóc zbudować zaufanie psa do opiekuna i umożliwić dobrowolne oddawanie przedmiotów, jeśli będzie to konieczne. Nie są jednak uniwersalnym sposobem na każdy przypadek obrony zasobów.

Jeśli pies już warczy, rzuca się lub gryzie, nie rozpoczynaj ćwiczeń przez zbliżanie się do miski czy zabieranie mu pilnowanego przedmiotu. W takim przypadku plan pracy powinien przygotować specjalista po ocenie zachowania i ryzyka.

Przy braku historii agresywnych reakcji możesz uczyć wymiany w łatwej, spokojnej sytuacji – na przykład podczas zabawy przedmiotem, który pies chętnie bierze, ale którego nie broni.

  1. Zacznij od spokojnej sytuacji. Wybierz przedmiot o umiarkowanej wartości i spokojne miejsce. Nie zaczynaj od miski, ulubionego gryzaka ani rzeczy, o którą pies już się spierał.
  2. Przygotuj coś atrakcyjnego w zamian. Może to być smakołyk lub inna nagroda, którą pies rzeczywiście chce otrzymać w danej chwili.
  3. Zaproponuj wymianę, zamiast wyrywać przedmiot. Pokaż nagrodę w taki sposób, aby pies mógł sam zdecydować się na puszczenie rzeczy. Nie chwytaj go i nie sięgaj do pyska.
  4. Gdy pies puści, spokojnie nagródź. W miarę możliwości pozwól mu wrócić do przedmiotu, jeśli jest to bezpieczne. Dzięki temu oddanie nie musi oznaczać nieodwracalnej utraty.
  5. Ćwicz krótko i łatwo dla psa. Zakończ, zanim pies zacznie się napinać. Jeśli przestaje brać nagrodę, usztywnia się, odchodzi lub pilnuje przedmiotu, zwiększ dystans i nie naciskaj.

Celem nie jest wyłącznie nauczenie psa komendy „puść”. Ważne jest również to, by oddawanie przedmiotu nie wiązało się za każdym razem z utratą czegoś cennego.

Badania dotyczące obrony zasobów pokazują, że na zachowanie psa wpływa wiele czynników, w tym jego doświadczenia i sposób, w jaki ludzie postępują w obecności pilnowanych przedmiotów. Warto więc traktować wymianę jako umiejętność przydatną w codziennym życiu, a nie sposób na odebranie psu kontroli nad wszystkim, co ma.

Bezpieczeństwo przy psie broniącym zasobów – zapobieganie problemom

Przy obronie zasobów bezpieczeństwo powinno być częścią planu pracy od samego początku. Umiejętne zarządzanie sytuacją, czyli ograniczanie warunków, w których dochodzi do konfliktu powinno być podstawą.

Poza tym pamiętaj, że nie trzeba codziennie sprawdzać, czy pies nadal pilnuje miski. Jeśli już wiadomo, że to dla niego trudne, nie prowokuj tej reakcji.

W praktyce:

  • karm psa w spokojnym, oddzielonym miejscu;
  • nie zabieraj miski podczas posiłku;
  • nie pozwalaj dzieciom zbliżać się do psa z jedzeniem, gryzakiem lub zabawką;
  • zarządzaj dostępem do przedmiotów, które pies regularnie pilnuje;
  • nie odbieraj rzeczy siłą i nie karz za warczenie;
  • jeśli w domu mieszka więcej psów, karm je osobno i nie zostawiaj ich razem z wartościowymi gryzakami, jeśli pojawia się ryzyko konfliktu.

Następnie przyjrzyj się wzorcom zachowania. Co pies pilnuje? W jakiej odległości zaczyna się napinać? Czy reaguje na każdego człowieka, czy tylko na wybrane osoby? Czy problem występuje przy misce, czy również przy zabawkach i znaleziskach? Czy ostatnio pojawiła się zmiana w zachowaniu, apetycie albo tolerancji dotyku?

Jeżeli zachowanie pojawiło się nagle lub nasiliło, warto skonsultować się z lekarzem weterynarii, aby ocenić, czy na reakcję nie wpływają ból lub inne problemy zdrowotne. Podczas indywidualnej konsultacji behawioralnej pomogę Ci przeanalizować zachowanie psa, rozpoznać sytuacje ryzyka i dobrać sposób pracy uwzględniający jego potrzeby oraz bezpieczeństwo domowników.

Podsumowanie – obrona zasobów u psa: jak bezpiecznie pracować z psem

W wielu przypadkach można poprawić bezpieczeństwo i zmniejszyć częstość lub intensywność reakcji. Można również psa nauczyć, że opiekun jest bezpieczny i nie ma intencji zabierania jedzenia ani innych wartościowych dla psa rzeczy. Wszystko zależy od chęci do treningów i nastawienia do zmiany opiekuna, dobrego dobrania ćwiczeń, zadbania o emocje psa i opiekuna.

Sukcesem może być również takie zorganizowanie codziennego życia, by pies mógł spokojnie jeść i odpoczywać, a opiekun nie musiał zabierać mu rzeczy ani ryzykować ugryzienia.

Ciekawe obserwacje przyniosło badanie Mohan-Gibbons i współpracowników z 2012 roku, dotyczące obrony jedzenia u psów w amerykańskich schroniskach. Autorzy zwrócili uwagę, że zachowanie obserwowane w schronisku nie musi utrzymywać się po adopcji. W badanej grupie psów obrona jedzenia rzadko była zgłaszana w nowych domach. To pokazuje, że zachowania związane z obroną zasobów mogą zależeć od warunków, w jakich pies funkcjonuje. A to jest bardzo obiecująca kwestia w zakresie skutecznej pracy z obroną zasobów.

Warto więc odejść od pytania: „Jak sprawić, żeby pies pozwalał sobie wszystko zabierać?” i zastąpić je innym: „Jak stworzyć warunki, w których pies nie będzie musiał bronić swoich zasobów przed człowiekiem?”.

Nie musisz udowadniać psu, że masz prawo zabrać mu miskę. Możesz zadbać o to, żeby nikt mu jej nie odbierał, a tam, gdzie oddawanie przedmiotów jest potrzebne, nauczyć go wymiany bez utraty przez psa poczucia kontroli i poczucia bezpieczeństwa. To podejście uwzględnia zarówno bezpieczeństwo ludzi, jak i emocje psa — i daje znacznie lepszy punkt wyjścia do dalszej pracy.

Jeśli obrona zasobów Twojego psa powoduje napięcie w codziennym życiu, nie musisz samodzielnie zgadywać, jak postępować. Podczas konsultacji behawioralnej przyjrzymy się konkretnym sytuacjom, reakcjom psa i jego wcześniejszym doświadczeniom. Wspólnie ustalimy, jak ograniczyć ryzyko konfliktów i zadbać o większe bezpieczeństwo w domu.

FAQ

1. Czy obrona zasobów u psa jest zaburzeniem zachowania?

Nie musi nim być. Obrona zasobów u psa to zachowanie, które może pojawić się w określonych sytuacjach, gdy pies obawia się utraty czegoś dla niego ważnego. Samo warczenie przy misce czy pilnowanie zabawek nie oznacza automatycznie zaburzenia. Znaczenie mają między innymi częstotliwość i intensywność reakcji, okoliczności, w których się pojawia, oraz związane z nią ryzyko.

2. Dlaczego pies warczy przy misce, skoro nigdy nie brakowało mu jedzenia?

Agresja przy jedzeniu u psa nie musi wynikać z głodu ani wcześniejszego niedostatku jedzenia. Może wiązać się z indywidualnymi predyspozycjami psa, jego doświadczeniami, poziomem lękliwości oraz tym, czego nauczył się na podstawie wcześniejszych interakcji z ludźmi. Dla psa znaczenie może mieć również samo przewidywanie, że zbliżający się człowiek zabierze mu jedzenie.

3. Czy należy zabierać psu miskę, żeby przyzwyczaić go do obecności człowieka?

Nie. Regularne zabieranie miski lub dotykanie jedzenia nie uczy psa, że obecność człowieka jest bezpieczna. Może wręcz nasilać obronę zasobów, ponieważ pies zaczyna przewidywać utratę jedzenia. Najlepiej pozwolić mu spokojnie zjeść posiłek, bez niepotrzebnego podchodzenia i ingerowania.

4. Co zrobić, jeśli pies gryzie, gdy chcę mu coś zabrać?

Nie próbuj odbierać przedmiotu siłą, wyciągać go z pyska ani zmuszać psa do oddania. Nie karć go również za warczenie. Takie działania mogą zwiększać napięcie i ryzyko ugryzienia. Zadbaj o bezpieczeństwo i ogranicz sytuacje, w których dochodzi do konfliktu. Jeśli pies pilnuje zabawek, gryzaków lub znalezionych przedmiotów i reaguje agresywnie przy próbie ich odebrania, warto przeanalizować te sytuacje podczas indywidualnej konsultacji behawioralnej.

5. Jak nauczyć psa wymiany i czy wymiana z psem pomaga przy obronie zasobów?

Wymiana z psem to ćwiczenie, które może pomóc mu nauczyć się dobrowolnego oddawania przedmiotów. Powinna jednak odbywać się bez przymusu i nie może polegać na odbieraniu psu wszystkiego, co ma. Warto zacząć od łatwych sytuacji, w których pies nie broni przedmiotu. Możliwość otrzymania czegoś atrakcyjnego w zamian, a czasem także odzyskania oddanej rzeczy, pomaga budować doświadczenie, że puszczenie przedmiotu nie zawsze oznacza jego bezpowrotną utratę. Jeśli pies już warczy, kłapie zębami lub gryzie przy próbie odebrania rzeczy, ćwiczeń nie należy rozpoczynać samodzielnie w trudnych sytuacjach.

Źródła naukowe

  • Jacobs, J. A., Coe, J. B., Pearl, D. L., Widowski, T. M., & Niel, L. (2018). Factors associated with canine resource guarding behaviour in the presence of people: A cross-sectional survey of dog owners. Preventive Veterinary Medicine, 161, 143–153.
  • Jacobs, J. A., Coe, J. B., Widowski, T. M., Pearl, D. L., & Niel, L. (2018). Defining and Clarifying the Terms Canine Possessive Aggression and Resource Guarding: A Study of Expert Opinion. Frontiers in Veterinary Science, 5, 115.
  • Mohan-Gibbons, H., Weiss, E., & Slater, M. (2012). Preliminary Investigation of Food Guarding Behavior in Shelter Dogs in the United States. Animals, 2(3), 331–346.

Autor: Anna Dziełak

Anna Dziełak – biolożka, behawiorystka i trenerka psów, założycielka Pies w Emocjach. Specjalizuje się w pracy z psami lękowymi, reaktywnymi i nadmiernie pobudzonymi. Prowadzi konsultacje behawioralne oraz treningi indywidualne w Warszawie. W swoich artykułach łączy aktualną wiedzę naukową z doświadczeniem zdobytym podczas pracy z psami i ich opiekunami.

Poznaj mnie bliżej