Psie Sprawy, Dobrostan, Zdrowie
Czy wiesz, że ból u psa to często cierpienie w ciszy? I Ty tego nawet nie dostrzegasz? Jak rozpoznać objawy, które mogą wskazywać na ból u psa, aby zapewnić mu lepsze życie?
Przewlekły ból u psów to najczęściej niewidoczna, samotna psia walka i tylko od nas zależy, czy nasz pies będzie cierpiał nadal czy nie. Rozpoznanie bólu u psa jest ważne nie tylko z perspektywy dobrostanu (pies cierpiący z pewnością nie jest w stanie dobrego samopoczucia). Jest również bezpośredni związek między przewlekłym bólem a problemami behawioralnymi u psów!
Dzieje się tak, ponieważ przewlekły ból u psa zmienia nastrój psa, może prowadzić do uczucia frustracji i niepokoju. Przewlekły ból powoduje uwrażliwienie na różne bodźce w środowisku, zwiększa czujność, lęk, niechęć do kontaktów, obawę przed innymi psami czy ludźmi.
Czy pomyślałaś / pomyślałeś kiedyś, że roczny psiak może cierpieć na Artritis czyli na chorobę zwyrodnieniową stawów?
Takie dane wynikają z doświadczenia Karishmy Warr – behawiorystki i trenerki zajmującej się terapią nadwrażliwości na dźwięki.
Karishma Warr wskazuje, że za większością problemów z dźwiękami stoją między innymi problemy fizyczne. Sama mówi, że często więcej czasu zabiera znalezienie dobrego weterynarza niż sama terapia. Czasami dopiero czwarty czy piąty weterynarz zauważa problem zdrowotny.
Niestety psy nie pokazują bólu i jest to ewolucyjnie uzasadnione, ponieważ pokazanie bólu to pokazanie słabości, a tego żaden osobnik nie chce pokazywać, bo mógłby stać się ofiarą.
Jak więc rozpoznać przewlekły ból i jak pomóc swojemu psu?
Jak przewlekły ból wpływa na zachowanie psa i relację, jaką z nim masz?
W tym artykule dowiesz się o nowym badaniu, które wskazuje jakie zachowania psów najczęściej zauważają opiekunowie jako te związane z dyskomfortem i bólem.
Ostatnio właśnie obserwacje zachowań w codziennym życiu są zalecane jako bardziej celny sposób oceny bólu u psów, ponieważ kliniczna ocena przewlekłego bólu może być trudna.
Psy mają tendencję do maskowania bólu, do tego w gabinecie weterynarza stres jest tak duży, że trudno jest rozróżnić ból od stresu. Za to w warunkach domowych, codziennych, opiekunowie są w stanie zobaczyć różnice w zachowaniu pupila. Te różnice bywają subtelne, związane z codzienną aktywnością, nastawieniem, ochotą lub jej brakiem do wykonywania czynności. A to bardzo ciężko zaobserwować w gabinecie weterynarza.
Dlatego jest coraz więcej badań, które kładą nacisk na rozpoznawanie bólu przez opiekunów i na ważność tych obserwacji. Dlatego też wiedza i świadomość opiekunów na temat zachowań bólowych są uważane za klucz do wczesnego rozpoznawania, oceny i leczenia przewlekłego bólu u psów (Sharkey, 2013, Reid i in., 2018).
Jak rozpoznać, że Twój pies cierpi ból po jego zachowaniu? Czy mimo tego, że pies ukrywa swoje choroby, można rozpoznać po zachowaniu psa, że cierpi lub niedomaga?
Z pewnością szczególną obserwacją należy otoczyć starsze psy. Ze względu na wiek, mogą cierpieć na różne choroby, stany zapalne, które wywołują ból. Ponadto psy ras z płaskimi pyszczkami (na przykład buldogi francuskie, mopsy, buldogi angielskie) lub którym okaleczono uszy lub ogony, czy miały jakiś wypadek mogą odczuwać przewlekły ból i dyskomfort.
Najczęstszymi przyczynami przewlekłego bólu u psów są:
Większość opiekunów psów nie wie, że istnieje związek między przewlekłym bólem a problemami behawioralnymi ich czworonogów.
Ból często powoduje pojawienie się lub nasilenie niepożądanych dla ludzi zachowań pupili. Dzieje się tak, ponieważ przewlekły ból zmienia nastrój psa, może prowadzić do uczucia frustracji i niepokoju.
Przewlekły ból powoduje uwrażliwienie na różne bodźce w otoczeniu, zwiększa czujność, lęk, niechęć do kontaktów, obawę przed innymi psami czy ludźmi, nawet własnym człowiekiem.
Wszystko to wpływa na ogólną jakość psiego życia.
Niektóre psy mogą zacząć wykazywać agresywne zachowania lub mogą się one nasilić. Mogą wydawać się bardziej impulsywne, reagować agresją na dotyk i częściej przyjmować postawę obronną.
Może to być spowodowane ogólnym rozdrażnieniem i niskim progiem reakcji spowodowanym stresem wynikającym z bólu. Niektóre psy mogą zacząć się bać różnych rzeczy lub ich lękliwość może się nasilić, mogą zacząć wykazywać lęk separacyjny czy nadwrażliwość na dźwięki.
W ostatnich latach wzrosło postrzeganie i znaczenie bólu w medycynie weterynaryjnej i jest to obszar, który wymaga większej uwagi ze względu na dobrostan naszych zwierząt.
Ocena przewlekłego bólu w warunkach klinicznych może być sporym wyzwaniem, ponieważ pies jest zestresowany i spięty. Subtelne zmiany w zachowaniu, które mogą się różnić w zależności od tego, jak długo trwa ból i jak jest intensywny, mogą być jednym z powodów, dla których trudno jest ocenić ból w klinice. Ponadto psy mogą zachowywać się inaczej nie tylko z powodu bólu, ale też z powodu samej wizyty u weterynarza i konieczności dotykania i badania psa. Często wykazują zachowania obronne i przez to trudno jest ocenić ich prawdziwy stan zdrowia, miejsca, które bolą, określić intensywność bólu i jego charakter.
W związku z tym eksperci coraz częściej sugerują, że obserwacja codziennego zachowania i mowy ciała psów jest bardziej niezawodnym sposobem na rozpoznanie bólu u psa.
Oczywiście zależy to od wiedzy, empatii i ogólnej zdolności opiekuna do dostrzegania zmian w zachowaniu psa. To właśnie tutaj pojawia się nowe badanie, które zajęło się zebraniem informacji, które zachowania psów opiekunowie dostrzegają najczęściej i wiążą je z dyskomfortem i bólem u ich psów.
Ból jest doświadczeniem zarówno sensorycznym, jak i emocjonalnym, a ciągła ekspozycja na niego może zmieniać nie tylko obwody neuronowe przetwarzające ból, ale także te przetwarzające emocje (Voscopoulos i Lema, 2010).
Wiadomo, że przewlekły ból negatywnie wpływa na nastrój i zmniejsza zdolność do odczuwania przyjemności u poszczególnych osobników poprzez obniżenie zdolności dostosowawczych oraz postrzegania rzeczywistości poprzez ból i negatywne emocje (Belshaw i Yeates, 2018, Ladarola i Caudle, 1997, Naye i in., 2021).
Badanie z 2023 roku sprawdzało, czy opiekunowie są w stanie rozpoznać ból u swoich psów.
Spośród 35 różnych zachowań związanych z bólem i zmian postawy, 13 z nich było najczęściej zauważanych przez opiekunów. Większość tych zmian dotyczyła sposobu, w jaki ich psy poruszają się i zachowują w codziennym życiu.
Na przykład opiekunowie zauważyli zmiany w położeniu uszu i ogona podczas codziennych czynności oraz zmiany w pozycji ciała.
Jak wyglądają uszy psów odczuwających ból? W przypadku średniego bólu uszy są skierowane do tyłu, a nawet mogą leżeć płasko na głowie/szyi. Często łączy się to z uniesionymi brwiami, a pysk wygląda wtedy jak typowa „smutna twarz”. Silny ból może objawiać się półprzymkniętymi oczami, napięciem w policzkach i wokalizacjami.
Co jeszcze opiekunowie mogą zaobserwować?
Nadmierne lizanie różnych części ciała, nadmierne drapanie się, gryzienie różnych części ciała. Wydaje się więc, że ból może być podłożem takich kompulsywnych zachowań .
Ból może być też przyczyną nadmiernego picia wody. Bardzo silny ból może objawiać się wzmożonym chodzeniem, brakiem kontaktu z opiekunem, dyszeniem i ślinieniem się.
Psy odczuwające ból wykazywały również zmniejszone zachowania społeczne, takie jak merdanie ogonem i zachowania powitalne. Wykazano również, że młodsze psy wykazywały więcej zmian w zachowaniu, podczas gdy starsze psy wykazywały sporo zmian związanych z postawą np.: problemy z chodzeniem i staniem, trudności z obracaniem się i sztywność podczas spacerów.
Ogólnie rzecz biorąc, dobrze, że opiekunowie potrafią rozpoznać zmiany behawioralne i zmiany w postawie związane z bólem u swoich psów. Zazwyczaj zauważają te zmiany głównie podczas codziennych czynności, zwłaszcza podczas zabawy i gdy psy zmieniają pozycję. Jednak często nie zauważają subtelniejszych zmian spowodowanych bólem, dopóki nie staną się one wyraźnie widoczne, co powoduje, że pies żyje długo w bólu.
Najczęstsze oznaki bólu
A więc jeśli chcesz zostać świadomym opiekunem swojego psa i możliwie najszybciej wykryć dolegliwości bólowe zwracaj uwagę na następujące oznaki (to najczęściej zauważalne zmiany związane z przewlekłym bólem):
Jako opiekun odgrywasz kluczową rolę w ocenie czy pies cierpi z powodu przewlekłego bólu. Gdzie jest haczyk? Żeby wykryć ból musisz rozumieć zachowania swojego psa związane z bólem. Musisz umieć go obserwować, zauważać zmiany, być uważnym na jego życie i dobrostan.
Z ostatnich badań wynika, że opiekunie najczęściej wykrywają zmiany w postawie, ruchu podczas codziennych czynności. Idealnie by było, gdyby chcieli i rozumieli, że ból wpływa na ogólny dobrostan psa, a co za tym idzie na postrzeganie otoczenia i zmienia na nie wrażliwość. I to, że ból może uwidocznić się w zachowaniu.
Zauważenie możliwego bólu na wczesnym etapie nie tylko chroni dobrostan naszych ukochanych psów, ale także poprawia ich jakość życia. A to przekłada się też na nas 😊
Anna Dziełak
Biolog, Zoopsycholog, Trener Fear Free Certificate, Trener Agression in Dogs Certificate, Trener Noise Phobia Therapy. Organizator spacerów treningowych dla psów agresywnych i lękliwych, gdzie pracują głowy, a nie narzędzia. Behawiorysta i trener w Pies w Emocjach – Szkoła porozumienia ludzi i psów
Literatura:
Najnowsze wpisy
