Psie Sprawy, Dobrostan, Zachowania, Zdrowie
Życie z psem nadwrażliwym na dźwięki może być bardzo wyczerpujące dla opiekunów, a dla psa jest źródłem ciągłego stresu.. Psy mogą bać się nie tylko grzmotów czy fajerwerków, ale też elektronicznych sygnałów dźwiękowych z kuchenek mikrofalowych, wskaźników niskiego poziomu naładowania baterii, czy dźwięku telefonu albo budzika.
Na co dzień nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele niepożądanych dźwięków dociera do naszych uszu i do uszu naszych psów, które są o wiele bardziej wrażliwe na dźwięki niż my. Również zakres fal słyszalnych dla psiego ucha jest szerszy, więc psy słyszą dźwięki, które dla nas nie istnieją.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o wrażliwości psów na codzienne dźwięki, możesz przeczytać ten artykuł: Codzienne domowe hałasy mogą być stresujące dla psa
Maskowanie akustyczne jako pomoc dla psów z fobią dźwiękową i nadwrażliwością na dźwięki.
W tym artykule zajmiemy się pomocą psom przed stresującymi dźwiękami przy pomocy maskowania akustycznego. Artykuł powstał na bazie artykułu z 2023 roku pod tym samym tytułem i został napisany przez Eileen Anderson, dźwiękowca, która została również certyfikowanym trenerem psów. Sama mając psy wrażliwe na różne dźwięki poczynając od tupania listonosza, trzaskania drzwi samochodu po fajerwerki i grzmoty, używała określonych dźwięków do maskowania tych wywołujących strach u swoich psów.
Sama przyznam, że dla mnie to był bardzo ciekawy artykuł i z zadowoleniem przeczytałam, że mój sposób też był wymieniony w zestawie sposobów ochrony psiaków. A moim sposobem podczas Sylwestra była głośna, nieprzerwana muzyka pop z telewizora (kanał muzyczny).
Według badań jednymi z najskuteczniejszych sposobów pomocy psom z nadwrażliwością na dźwięki są leki oraz terapia odwrażliwiająca i przeciwwarunkująca. Jednak zarówno terapia jak i leki potrzebują czasu, żeby zaczęły spełniać swoją rolę.
Jeśli jednak trzeba zadziałać tu i teraz i natychmiast zmniejszyć intensywność dźwięków, które przerażają psa, można zastosować „maskowanie akustyczne”, które może zmniejszyć siłę dźwięków wyzwalających lęk czy fobię. Należy pamiętać, że technika ta nie jest tożsama z redukcją dźwięków czy tłumieniem dźwięków (przy pomocy słuchawek z systemem aktywnej redukcji szumów lub słuchawek tłumiących hałas).
Opiekunowie psów dobrze znają maskowanie odgłosów ulicy czy z korytarza przy pomocy radia, które zostawiają włączone, gdy wychodzą i pies zostaje sam.
Rodzicom noworodków, z kolei, dobrze znany jest monotonny dźwięk włączonej suszarki, który pomaga przy wieczornym usypianiu maluchów. Taki monotonny dźwięk wielu urządzeń, np. suszarki, wentylatora, okapu, klimatyzacji, dobrze sprawdza się w maskowaniu innych dźwięków.
Eileen Anderson, trenerka psów z wykształceniem dźwiękowca dowodzi, że dobranie odpowiednich dźwięków pomaga psom nadwrażliwym na dźwięki nie słyszeć tych dźwięków, które wywołują strach.
Często się mówi o białym szumie w kontekście maskowania niepożądanych dźwięków, ale okazuje się, że w zależności od tego na jakie dźwięki pies jest wrażliwy są również inne sposoby maskowania akustycznego.
Wszystko zależy od częstotliwości niepożądanego dźwięku. Biały szum maskuje inne odgłosy występujące w otoczeniu – dźwięki w domu, dźwięki miasta, hałasy za oknem itp. Do maskowania potężnych dźwięków takich jak strzały czy grzmoty okazuje się, że sprawdza się brązowy szum z pasmem dźwięków o niskiej częstotliwości.
Ale o tym wszystkim za chwilę…
Maskowanie występuje w prawdziwym życiu cały czas, a dźwięk maskujący nie musi być ekstremalnie głośny. Maskowanie ma miejsce, gdy spróbujemy mówić, przekrzykując dźwięk odkurzacza lub piły tarczowej, ale też gdy trudno nam zrozumieć, co mówi przyjaciel, gdy jesteśmy razem w tłumie rozmawiających ludzi, nawet jeśli ci ludzie nie mówią głośno.
Maskowanie akustyczne to technika, w której dodajemy dźwięk do otoczenia, aby zmniejszyć intensywność i zrozumiałość niechcianego dźwięku. Dodanie dźwięku maskującego utrudnia wykrywanie i rozróżnianie innych dźwięków w otoczeniu. Podnosi poziom hałasu w otoczeniu i może pomóc w postrzeganiu nagłych dźwięków jako mniej nagłych. Czasami dźwięki problemowe stają się całkowicie niewykrywalne; częściej, w przypadku grzmotów i fajerwerków, są one stonowane i stają się mniej zaskakujące dla psa.
Zmniejszanie skutków drażniących lub przerażających dźwięków to całkiem dobrze rozwinięta branża. Istnieje wiele sposobów, które można zastosować, aby osiągnąć ten cel, ale ta, która okazała się najskuteczniejsza w przypadku psów, to maskowanie akustyczne. Nie należy mylić maskowania akustycznego z innymi sposobami zarządzania hałasem, o których krótko poniżej:
Aktywna redukcja szumów. Technologia ta na razie jest niedostępna dla psów. Polega na aktywnym wytwarzaniu fal dźwiękowych które „znoszą” fale dźwięków niepożądanych. Ta technologia wydatnie ogranicza ilość niepożądanych dźwięków dostających się do uszu słuchacza. Sprawia więc, że niepożądane fale dźwiękowe wzajemnie się znoszą. Tak się dzieje w słuchawkach z systemem ANC (z aktywną redukcją szumów). Całym procesem sterują układy elektroniczne znajdujące się w słuchawkach (wytłumienie elektroniczne).
W pełni przetestowane słuchawki z redukcją szumów nie są jeszcze dostępne do użytku u psów.
Pasywna kontrola hałasu. Znana również jako blokowanie hałasu, polega na użyciu różnych materiałów, aby faktycznie zablokować fale dźwiękowe przed dotarciem do błon bębenkowych.
U ludzi najczęstszą formą pasywnej kontroli hałasu są zatyczki do uszu. Istnieją specjalne słuchawki blokujące hałas do noszenia przez psy, takie jak Mutt Muffs i Rex Specs Ear Pro, ale pies, który nagle będzie miał założone takie urządzenie na uszy nie będzie czuł się swobodnie i będzie to dla niego dodatkowym stresem. Może też takie urządzenie stać się bodźcem zapowiadającym groźne dźwięki. Nie blokują one też skutecznie niskich częstotliwości grzmotów i fajerwerków.
Następujące rodzaje dźwięków są złotym strzałem – są najlepsze do maskowania problematycznych dźwięków:
Ale też można wykorzystać:
Szerokopasmowy szum. Najlepiej z niskimi częstotliwościami – zwany brązowym szumem. Jest to najbardziej uniwersalna maska , jak twierdzi Eileen Anderson.
Przykłady, które można wykorzystać :
Nagrania oceanu, wodospadów, generatorów, silniki samolotu i zimowych śnieżyc są zwykle szerokopasmowe i mają wiele właściwości brązowego szumu. Czyli chodzi o coś potężnego w dźwięku. Raczej nie wybieramy takich rzeczy jak strumyki lub wiosenny deszcz, jeśli chcemy zamaskować burze lub fajerwerki. Wybieramy potężne, szerokopasmowe dźwięki o niskich częstotliwościach, po upewnieniu się, że nie wystraszą naszego psa.
No właśnie – ważne jest, żeby pies był przyzwyczajony do tego, że leci coś z telewizora czy głośników. Nie zaskakuj psa wzburzonym oceanem czy rykiem samolotu, gdy do tej pory tego nie doświadczał.
Uwaga: Bardziej skuteczne akustycznie jest odtwarzanie nagrań audio z YouTube lub innego źródła przez domowy system dźwiękowy niż korzystanie z samodzielnego urządzenia generującego szum. Najlepiej jest użyć wysokiej jakości głośnika, aby uzyskać dobry zasięg niskiej częstotliwości.
Z domowych rzeczy, które emitują szum z niskim częstotliwościami i mogą maskować straszne dla psa dźwięki są : wentylatory, pralki, suszarki do prania, zmywarki. Biorąc pod uwagę, że producenci starają się, żeby te urządzenia były jak najcichsze, najbardziej będą się nadawały te starszej generacji niż te nowe, ale wciąż pralkę można wykorzystać wrzucając do niej np. adidasy. Dudnienie z powodzeniem zamaskuje dudnienie wystrzałów.
Oczywiście dużo będzie też zależeć na jakiej powierzchni rozchodzi się nasz dźwięk maskujący. Inaczej będzie, gdy pies podczas Sylwestra przebywa w łazience z dudniącą pralką niż, gdy jest w pokoju, a pralka będzie działała w łazience. Jednakże pamiętajmy, by nie pchać psa na siłę do łazienki podczas Sylwestra, bo przeczytaliśmy właśnie artykuł o maskowaniu fajerwerków. Nie zależy nam na dodatkowym przerażeniu psa. Trzeba dobrać metodę do możliwości psa.
Można znaleźć na YouTube dźwięk pralki trwający nawet kilka godzin. Wtedy ustawienie głośności możemy dopasować.
Okazuje się, że cokolwiek co ma silnik będzie dobre do maskowania pod warunkiem, że pies się tego urządzenia nie boi.
Zwykły wentylator okazuje się być bardzo skutecznym emitentem niskich częstotliwości , dobrze maskujących niepożądane dźwięki. Im większy i mocniejszy, tym lepszy, ale każdy wentylator się nadaje. Jak pisze Eileen testowała wentylator na baterie i z powodzeniem emitował niskie częstotliwości.
Wymienione powyżej urządzenia mają dużą moc maskowania strasznych dla psów dźwięków.
Oto jednak kilka innych opcji, które mogą sprawdzić się w określonych sytuacjach lub gdy nie masz dostępu do powyższych urządzeń i ich dźwięków.
Poza urządzeniami pomocna może też okazać się muzyka określonego typu.
Pamiętaj tylko o zasadach:
Kwestia stałej głośności wyklucza muzykę klasyczną (np. symfonie i opery z okresu romantyzmu) i jazz.
Wiele form muzyki pop jest dobrych, a heavy metal i bębny taiko tworzą skuteczne maski dźwiękowe. Ale używaj tych rodzajów muzyki tylko wtedy, gdy Twój pies jest już do nich przyzwyczajony i nie zwraca na nie uwagi.
Są badania, które wskazują, że muzyka heavy metalowa stresowała psy ze schronisk (Kogan i in., 2012).
Uwaga: Eileen Anderson nie poleca muzyki, która pojawia się jako relaksująca dla psów. Badania nad relaksującym wpływem muzyki na psy są bardzo skąpe, a ostatnie artykuły wskazują, że specjalnie zmieniona muzyka dla psów nie ma pozytywnych efektów (Lindig i in., 2020). Naszym celem jest wybór muzyki, która ma maskować inne dźwięki. A maskowanie dźwięków jest dobrze udowodnione.
Głosy ludzkie, zwłaszcza niskie, są dobre w maskowaniu innych ludzkich głosów.
Jeśli na przykład w domu są elektrycy, a Twój pies się tego boi, puszczenie audiobooka może okazać się pomocne.
Nagrana książka audio wykonana przez osobę o głębokim głosie może być dobrą maską dźwiękową. Większość psów jest przyzwyczajona do głosów wydobywających się z głośników i nie myli ich z prawdziwymi ludźmi, więc odtwarzanie książki audio w celu zamaskowania głosów osób pracujących w innym pomieszczeniu może się sprawdzić. Możesz wybrać książkę w obcym języku, żeby nie rozpraszać się treścią.
Jeśli wiesz, że nadchodzi jednorazowy dźwięk, którego obawia się Twój pies, zwłaszcza jeśli on o tym nie wie, możesz sam/sama narobić trochę hałasu, aby go zamaskować.
Eileen przytacza przykład swojego psa Summer’a, który bał się dźwięków tupiącego po schodach listonosza, grzechoczącego mosiężną pokrywą skrzynki pocztowej. Codziennie, przez wiele lat, gdy tylko widziała listonosza zbliżającego się do domu, klaskała w dłonie i maszerowała (tupała).
Upewnij się, że Twoja maska jest skuteczna i że pies nie słyszy dźwięku wyzwalającego lęk.
Psy Eileen były przyzwyczajone do różnych dziwnych rzeczy, które robiła, dzięki którym udało się chronić je przed dźwiękami, które je stresowały.
I właśnie to jest najważniejsze w tym wszystkim, żeby psy były przyzwyczajone do tych dźwięków, które chcemy użyć jako maski.
Czyli, żeby pies nie został zaskoczony nagłym dziwnym dźwiękiem, który proponujesz, ponieważ jeśli się go przestraszy lub jeśli słyszy przerażające dźwięki mimo Twojej maski – możesz uwrażliwić psa bardziej. Wtedy Twój dźwięk stanie się zapowiedzią strasznego dźwięku. Czyli do listy okropnych dźwięków dla psa dodasz jeszcze ten Twój, np. domowego urządzenia, tupania czy klaskania.
Jeśli Twój pies nie ma nic przeciwko różnym Twoim „interwencjom dźwiękowym”, możesz je podwoić i potroić.
Nic nie stoi na przeszkodzie, wtedy, żeby użyć kilku różnych masek, gdy niechciane dźwięki są w otoczeniu.
Częstotliwość jest jedną z ważnych cech dźwięku. Częstotliwość oznacza, ile razy fala dźwiękowa wykonuje pełną oscylację na sekundę. Jednostką cykli na sekundę jest herc. Niskie dźwięki mają mniej oscylacji na sekundę, a wysokie dźwięki mają więcej. Grzmot może mieścić się w zakresie 5–220 herców. Wiele cyfrowych sygnałów dźwiękowych ma częstotliwość około 3000–5000 herców.
Fizyka mówi nam, że optymalny dźwięk maskujący znajduje się w tym samym zakresie częstotliwości, co dźwięk problemowy. Jednak wskazane jest, aby wybrać coś z dźwiękami o niższej częstotliwości niż te obecne w dźwięku problemowym. Dzieje się tak, ponieważ efekty maskujące rozprzestrzeniają się w górę częstotliwości. Dźwięki o niższej częstotliwości mogą maskować dźwięki o wyższej częstotliwości, ale nie działa to w drugą stronę.
Istnieje kilka innych cech dobrych dźwięków maskujących. Dźwięk powinien być stały i o stałej głośności. Nie chcemy, aby zanikał lub ucichł w momencie najgłośniejszego grzmotu. Ponadto dźwięk musi być szerokopasmowy. Oznacza to, że zawiera wiele częstotliwości, a nie tylko jedną lub dwie.
Na przykład gra na flecie jest przeciwieństwem szerokopasmowego dźwięku.
Za to duży wentylator lub wodospad – to są dźwięki szerokopasmowe, z mieszanką wielu częstotliwości. Taki szum lub ryk będzie odpowiedni do maskowania huku.
Ostatnia cecha jest najważniejsza. Twój pies musi się dobrze czuć z tymi dźwiękami, musi je akceptować, ignorować. To trudne, ponieważ idealny dźwięk maskujący znajduje się w tym samym zakresie częstotliwości co dźwięk problemowy lub niższym.
Można poszukać dźwięku, na który Twój pies nie reaguje. Suczka Eileen Anderson, która bała się grzmotów burzy, źle znosiła dudnienie brązowego szumu, ale nie przeszkadzały jej dudnienia japońskich bębnów taiko.
Otoczenie naszych psów jest zwykle bardzo głośne i potrafi być przerażające w swoich dźwiękach. Wieloma z tych dźwięków, możemy zarządzić i coś z nimi zrobić. Wytłumić, np. zamknąć okna jak wieje silny wiatr, który wywołuje lęk naszego psa. Możemy zamienić je na inne, bardziej przyjazne, np. zamiana domofonu na bardziej łagodny. Możemy je zamaskować, np. fajerwerki zamaskować głośną muzyką czy dudnieniem bębnów taiko. Możemy wykorzystać to, że pies woli schować się w łazience i włączyć mu pralkę z adidasami podczas burzy.
Pamiętajmy, że dodawane dźwięki powinny być znane, akceptowane i ignorowane przez psa. Powinny być podobnej częstotliwości oraz trwać nieprzerwanie, by nie było cichych dziur, w których pies usłyszy dźwięki przerażające.
Dzięki przemyślanemu planowaniu i uważnej obserwacji naszych psów, możemy nauczyć się sami dodawać dźwięki do otoczenia, aby pomóc im przezwyciężyć hałasy, które je przerażają.
Anna Dziełak
Biolog, Zoopsycholog, Trener Fear Free Certificate, Trener Agression in Dogs Certificate, Trener Noise Phobia Therapy. Organizator spacerów treningowych dla psów agresywnych i lękliwych, gdzie pracują głowy, a nie narzędzia. Behawiorysta i trener w Pies w Emocjach – Szkoła porozumienia ludzi i psów
Literatura:
Arykuł Eileen Anderson : https://www.whole-dog-journal.com/behavior/noise-canceling-for-dogs/
Kogan, L. R., Schoenfeld-Tacher, R., & Simon, A. A. (2012). Behavioral effects of auditory stimulation on kenneled dogs. Journal of Veterinary Behavior, 7(5), 268-275.
Lindig, A. M., McGreevy, P. D., & Crean, A. J. (2020). Musical dogs: A review of the influence of auditory enrichment on canine health and behavior. Animals, 10(1), 127.
Gelfand, S. A. (2010). Gelfand SA. Hearing: An Introduction to Psychological and Physiological Acoustics. Informa Healthcare.
Najnowsze wpisy
